Еве еден мој мал придонес кон дискусијата за егото што се разврза кај Источна. Знам дека многумина го сметаат егото за гордост, но сепак не се едно исто. Егото си има своја патолошка димензија кога се претставува како гордост. Еве некои примери и размислувања.
Многу нормални луѓе за да ја зголемат својата слика во туѓите очи споменуваат кого познаваат, кажуваат што можат и што постигнале, се фалат со она што го поседуваат и така натаму. Тоа е во рамките на нормалната гордост. Но, постојат луѓе кои од потребата да се биде “повеќе”, лажат, и голем дел од она што ви го кажуваат претставува лага, која ја создава егото за да се чувствува големо, посебно. Нивната грандиозна и пренадуена слика за себе понекогаш успева да ги прелаже другите, но не за долго. Ова не е во рамките на нормалната гордост.
Менталната болест која се вика параноична шизофренија или накратко параноја, во суштина е претерано искажување гордост на егото. Обично се состои од фиктивни приказни кои ги создава егото за да се почувствува важно. Главниот елемент на приказната е верувањето дека одредени луѓе (понекогаш поголем број или речиси сите) коваат заговор против мене, или прават планови како да ме фатат и да ме убијат. Приказната обично има своја доследност и логика, и често другите луѓе можат да поверуваат во неа.
Изјавата на Жан Пол Сартр: “Пеколот – тоа се другите луѓе”, е изјава на егото. Човекот кој пати од параноја го проживува најуверливо тој пекол. Колку егото во вас е посилно, поголема е веројатноста дека самите на себе сте си главниот извор на проблемите во вашиот живот. Уште поголема е веројатноста дека вие на другите им го отежнувате животот. Но се разбира, вие нема да бидете во состојба тоа да го сфатите. Секогаш ви се чини дека некој друг нешто прави против вас, а корените на оваа состојба се наоѓаат во товарот на минатото.
Од каде паранојата се поврзува со „негативната“ гордост, односно со егото? Колку повеќе на човекот му се чини дека е гонет, шпиуниран, загрозен, се засилува неговото чувство во кое себеси се гледа како центар околу кој сè се врти, и се чувствува посебен и важен, се чувствува како да е централна точка на внимание за многумина. Неговото доживување на себеси како жртва, како некој на кого сите му грешат, го тера да се чувствува и како потенцијален херој, кој ќе го спаси светот.
* * *
Понекогаш и организациите или цели нации во својата основа имаат параноични системи на верување. Колективното его на племето, нацијата и религиските организации често содржи силен елемент на параноја: ние против лошите. Тоа предизвикало многу војни низ историјата, која претставува болни епизоди на екстремна колективна параноја. Насилството е примитивен, но многу познат начин на кој егото се обидува да докаже дека е во право, а дека другите грешат. Несвесните луѓе често своите расправии ги завршуваат со физичко насилство.
Што е тоа расправија? Кога двајца или повеќемина имаат ставови што се разликуваат. Кога ќе се случи тоа, секој пат кога ќе го браните својот став (своите мисли), вие сте вознемирени, лути, агресивни и во одбранбен став. Морате да победите по секоја цена, а победата е илузија.
* * *
Неспособноста или неволноста на човечкиот ум да се ослободи од минатото, што доведува до опасни ситуации, прекрасно е илустрирана во приказната за двајцата зен монаси, Танзан и Екидо, кои оделе по селски каллив пат. Во близина на селото наишле на млада жена која се обидувала да го помине патот, но калта била толку длабока што ќе се уништело нејзиното свилено кимоно ако поминела. Танзан без размислување ја кренал и ја пренесол на другата страна.
Монасите продолжиле да одат во тишина. После пет часа, додека се приближувале до конаците, Екидо не можел да се возджи повеќе, па прашал: “Зошто ја пренесе онаа девојка преку патот? Ние монасите не би трбало да правиме такво нешто.”
“Девојката ја спуштив пред неколку часа”, му одговорил Танзан. “Зарем ти уште ја носиш?”
П.С. Некои дефиниции за егото се земени од книгите на Екарт Тол, Ајанла Ванзант и Сузан Форвард.
